Yapı Yüksekliği Hesaplama Aracı
Yapı yüksekliği hesaplama aracı; bina yüksekliği ile yapı yüksekliğini birbirinden ayırır, proje kotlarını veya kat bileşenlerini kullanarak sonucu hesaplar ve Yençok ile yüksek yapı kategorisi ön kontrolü yapar.
- Kotlarla hızlı veya kat bileşenleriyle detaylı hesap
- Bina yüksekliği, yapı yüksekliği, bodrum ve çatı farklarının ayrı gösterimi
- Yençok, kat adedi, yüksek yapı ve çok yüksek yapı eşik kontrolleri
Bina ve Yapı Yüksekliğini Birlikte Hesaplayın
Proje kotlarını doğrudan kullanın veya bodrum, zemin, normal, asma ve teknik kat bileşenlerinden kotları otomatik oluşturun.
Yapı yüksekliği hesaplama yapılırken “bina yüksekliği” ile “yapı yüksekliği” aynı değer gibi kullanılmamalıdır. Bina yüksekliği, binanın kot aldığı noktadan saçak seviyesine kadar olan imar planı veya yönetmelikte öngörülen yüksekliktir. Yapı yüksekliği ise bodrum katlar, asma katlar ve çatı arası piyesler dâhil yapının inşa edilen bütün katlarının toplam yüksekliğini ifade eder.
Bu ayrım özellikle bodrumlu ve eğimli çatılı yapılarda önemlidir. Kot aldığı noktanın altında iki bodrum katı ve saçak üzerinde mahya yüksekliği bulunan bir binada yapı yüksekliği, bina yüksekliğinden belirgin biçimde daha büyük olabilir. Yüksek yapı kategorisi değerlendirilirken her iki sonuç da ayrı eşiklerle karşılaştırılır.
Bina Yüksekliği Nasıl Hesaplanır?
Bina yüksekliği, saçak seviyesinden binanın kot aldığı noktanın çıkarılmasıyla bulunur. Kot aldığı nokta 0,00 m ve saçak seviyesi +20,00 m ise bina yüksekliği 20,00 metredir.
Yapı Yüksekliği Nasıl Hesaplanır?
Yapı yüksekliği, en üst yapı kotu ile en düşük yapı kotu arasındaki toplam düşey farktır. Bu hesap bodrum bölümünü ve saçak üzerindeki çatı veya çatı arası bölümünü de içerir.
Bina Yüksekliği ile Yapı Yüksekliği Arasındaki Fark
| Kavram | Başlangıç | Bitiş | Neleri kapsar? |
|---|---|---|---|
| Bina yüksekliği | Kot aldığı nokta | Saçak seviyesi | Kot noktası üzerindeki bina yüksekliğini |
| Yapı yüksekliği | En düşük yapı kotu | En üst yapı kotu | Bodrum, asma kat ve çatı arası dâhil toplam yapıyı |
| Görünen geometrik yükseklik | Girilen en düşük görünen zemin | En üst yapı kotu | Yalnızca kullanıcının oluşturduğu geometrik karşılaştırmayı |
Yüksek Yapı ve Çok Yüksek Yapı Eşikleri
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği tanımında, bina yüksekliği 21,50 metreden veya yapı yüksekliği 30,50 metreden fazla olan binalar yüksek yapı olarak değerlendirilir. Bina yüksekliği 51,50 metreden veya yapı yüksekliği 60,50 metreden daha yüksek olan binalar çok yüksek yapı kategorisine girer.
“Veya” koşulu önemlidir: Bina yüksekliği eşiği aşılmasa bile yapı yüksekliği eşiğinin aşılması kategoriyi değiştirebilir. Özellikle derin bodrumlu yapılarda iki ölçünün birlikte kontrol edilmesi gerekir.
Yençok ve Hmax Kontrolü Nasıl Yapılır?
İmar planındaki Yençok veya Hmax ifadesinin bina yüksekliğine mi, yapı yüksekliğine mi, belirli bir kota mı yoksa kat adedine mi karşılık geldiği plan lejantı ve plan notlarıyla birlikte okunmalıdır. Araç bu nedenle Yençok değerinin hangi ölçüyle karşılaştırılacağını kullanıcıya seçtirir; kendi başına hukuki yorum üretmez.
Plan notunda Yençok = 21,50 m yazıyor ve bu değer bina yüksekliğine uygulanıyorsa, hesaplanan bina yüksekliği 20,00 m olduğunda 1,50 m matematiksel yükseklik payı kalır. Aynı değer yapı yüksekliğine uygulanıyorsa sonuç farklılaşabilir.
Kat Yükseklikleriyle Detaylı Hesap
Erken tasarım aşamasında kesin kotlar henüz oluşmamış olabilir. Detaylı mod; bodrum kat sayısı ve yüksekliği, zemin kat, normal katlar, asma katlar, tesisat katları ve saçak–mahya farkını toplayarak en düşük, saçak ve en üst kotları otomatik üretir.
Bu yöntem bir tasarım senaryosudur. Gerçek projede döşeme kalınlıkları, kademelenme, farklı kat yükseklikleri, ara kotlar, deprem yalıtım katları ve çatı geometrisi nedeniyle her kat ayrı kotlandırılmalıdır.
Örnek Yapı Yüksekliği Hesabı
Binanın kot aldığı nokta 0,00 m, saçak seviyesi +20,00 m, en düşük yapı kotu −6,00 m ve mahya kotu +23,50 m olsun. Bina yüksekliği 20,00 m; yapı yüksekliği 29,50 m; bodrum derinliği 6,00 m; saçak üzerindeki çatı yüksekliği 3,50 m olur.
Bu örnekte bina yüksekliği 21,50 m eşiğini, yapı yüksekliği ise 30,50 m eşiğini aşmadığı için yapı, yalnızca bu iki matematiksel eşiğe göre yüksek yapı kategorisine girmez. Bununla birlikte plan Yençok, kat adedi, kot krokisi ve yangın hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir.
Yükseklik Hesabında Sık Yapılan Hatalar
- Bina yüksekliği ile yapı yüksekliğini aynı kavram olarak kullanmak.
- Saçak seviyesi yerine mahya kotunu bina yüksekliği hesabına yazmak.
- Yapı yüksekliği hesabında bodrum katlarını dışarıda bırakmak.
- İmar planındaki Yençok değerinin hangi referansa uygulandığını kontrol etmemek.
- Eğimli veya kademeli arazide tek bir zemin kotuyla kesin sonuç üretmek.
- Teorik kat bileşenlerini ruhsat projesindeki kesin kotlar gibi değerlendirmek.
- Yüksek yapı sınıfında “bina yüksekliği veya yapı yüksekliği” koşulunu gözden kaçırmak.
Yapı Yüksekliği Hakkında Sık Sorulan Sorular
Yapı yüksekliği nedir?
Yapı yüksekliği, bodrum katlar, asma katlar ve çatı arası piyesler dâhil yapının inşa edilen bütün katlarının toplam yüksekliğidir. Araçta en üst yapı kotu ile en düşük yapı kotu arasındaki fark olarak hesaplanır.
Bina yüksekliği nedir?
Bina yüksekliği, binanın kot aldığı noktadan saçak seviyesine kadar olan yüksekliğidir. İmar planındaki veya yönetmelikteki yükseklik kararıyla birlikte değerlendirilir.
Mahya kotu bina yüksekliğine dâhil midir?
Bu araçta bina yüksekliği saçak seviyesine kadar hesaplanır. Mahya veya en üst yapı kotu, yapı yüksekliği hesabında kullanılır. Çatı gabarisi ve plan notları ayrıca incelenmelidir.
Bodrum kat yapı yüksekliğine dâhil midir?
Evet. Yapı yüksekliği tanımı bodrum katları da içerir. Bina yüksekliği ise kot aldığı noktadan saçak seviyesine kadar ölçülür.
Yüksek yapı sınırı nedir?
Bina yüksekliği 21,50 metreden veya yapı yüksekliği 30,50 metreden fazla olan binalar yüksek yapı olarak değerlendirilir.
Çok yüksek yapı sınırı nedir?
Bina yüksekliği 51,50 metreden veya yapı yüksekliği 60,50 metreden daha yüksek olan binalar çok yüksek yapı olarak değerlendirilir.
Yençok her zaman bina yüksekliği midir?
Yençok ifadesinin nasıl uygulanacağı imar planı, lejant, plan notları ve ilgili idare uygulamasına bağlıdır. Araç karşılaştırma temelini kullanıcıya seçtirir.
Bu araç ruhsat uygunluğu verir mi?
Hayır. Araç matematiksel ön kontrol sağlar. Kesin değerlendirme güncel imar planı, plan notları, kot krokisi, yönetmelik ve ilgili idare görüşüne göre yapılmalıdır.
Mevzuat ve Güncellik Notu
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği zaman içinde değiştirilmektedir. Bakanlık 14 Ocak 2026 tarihli değişiklikte kat yüksekliği ve deprem yalıtım katı gibi yükseklikle ilişkili teknik konularda yeni düzenlemeler açıklamıştır. Ayrıca Bakanlığın Temmuz 2026 duyurularında Yönetmeliğin yeniden değiştirildiği görülmektedir. Bu nedenle hesap sonucuyla birlikte güncel mevzuat metni kontrol edilmelidir.
İlgili Mimarlık Araçları ve İçerikleri
Mimari Proje ve İmar Analizi Desteğine mi İhtiyacınız Var?
Ön proje, uygulama projesi ve sayısal proje koordinasyonu hizmetleri için bizimle iletişime geçin.