Emsal Hesaplama Aracı
Emsal hesaplama aracı; net imar parseli, KAKS, TAKS, azami emsale esas alan, taban alanı, sınırlı emsal harici alan ve proje kullanımını tek ekranda analiz eder. Yalnızca kapasiteyi değil, kalan hakkı, gerekli katsayıyı ve kat senaryosunu da gösterir.
- Brüt parselden terk ve kesintileri düşerek net alan hesabı
- KAKS, TAKS, %30 alan ve proje kullanımının ayrı ön kontrolü
- Kat senaryosu, ters katsayı hesabı ve çekme mesafesi zarfı
KAKS, TAKS ve Proje Alanlarını Birlikte Hesaplayın
Temel katsayı hesabının ötesine geçin: net parseli oluşturun, kullanılan alanları sınırlarla karşılaştırın, teorik kat senaryosunu ve çekme mesafesi zarfını aynı sonuç ekranında görün.
Emsal hesaplama, imar parselinde yapılabilecek emsale esas toplam kat alanının belirlenmesidir. Hesabın merkezinde net imar parseli ile KAKS bulunur. Ancak gerçek proje kontrolü yalnızca bu çarpımdan ibaret değildir. TAKS, kullanılan taban alanı, emsal harici alanlar, çekme mesafeleri, kat adedi, plan notları ve parselin geometrisi birlikte değerlendirilmelidir.
Bu araç, basit bir KAKS çarpımının yanında projenin fiilî veya önerilen alanlarını kapasiteyle karşılaştırır. Böylece “Kaç metrekare inşaat yapılabilir?” sorusunun yanı sıra “Ne kadar emsal kaldı?”, “TAKS aşılıyor mu?”, “%30 alan hakkının ne kadarı kullanıldı?”, “Bu proje için gereken gerçek KAKS kaç?” ve “Seçilen taban alanıyla teorik olarak kaç kat gerekir?” sorularına da cevap verir.
Emsal ve KAKS Nedir?
KAKS, yapının emsale esas kat alanları toplamının imar parseli alanına oranını ifade eder. Uygulamada “emsal” ve “KAKS” çoğu zaman aynı katsayı için kullanılır. Örneğin net imar parseli 1.000 m² ve KAKS 1,50 ise azami emsale esas alan 1.500 m² olarak hesaplanır.
Bu sonuç toplam yapı inşaat alanıyla aynı olmak zorunda değildir. Emsal hesabına dâhil olmayan veya belirli sınırlar içinde emsal harici değerlendirilen alanlar bulunabilir. Bu nedenle proje toplam alanı ile emsale esas alan ayrı izlenmelidir.
TAKS ve Taban Alanı Nasıl Hesaplanır?
TAKS, yapının taban alanının imar parseli alanına oranıdır. Net parsel alanı 1.000 m² ve TAKS 0,30 ise katsayıya göre azami taban alanı 300 m² olur.
TAKS sonucu tek başına binanın parselde bu büyüklükte yerleşebileceğini garanti etmez. Ön, arka ve yan bahçe mesafeleri, yapı yaklaşma çizgileri, parsel şekli, irtifaklar ve özel plan kararları daha küçük bir yapı zarfı oluşturabilir. Araç bu nedenle isteğe bağlı dikdörtgen parsel ve çekme mesafesi hesabını da içerir; etkin taban sınırını TAKS ile geometrik zarfın daha küçük olanına göre gösterir.
Net İmar Parseli Neden Önemlidir?
Emsal ve TAKS hesabında kullanılacak alanın doğru belirlenmesi kritik önemdedir. Tapu alanı ile uygulama sonunda oluşacak net imar parseli aynı olmayabilir. Yola terk, kamu alanına ayrılan bölüm, düzenleme veya başka kesintiler bulunuyorsa katsayı hesabının hangi alan üzerinden yapılacağı imar durumu ve parselasyon belgeleriyle doğrulanmalıdır.
Araç iki yöntem sunar: brüt parsel alanından kesinti alanını düşürmek veya resmî belgede net alan biliniyorsa bunu doğrudan girmek. Net alan doğrudan girildiğinde sistem bu değeri esas alır; brüt alan ile kesinti sonucu yalnızca karşılaştırma amacı taşır.
%30 Emsal Harici Alan Kontrolü
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nde belirli emsal harici alanların toplamı için parselin toplam emsale esas alanının %30’una bağlı bir sınır bulunur. Bununla birlikte Yönetmeliğin ilgili fıkrasında bu sınıra dâhil olmadan emsal harici değerlendirilebilen kullanımlar da ayrıca sayılır. Dolayısıyla her emsal harici alanın otomatik olarak aynı yüzde hesabına yazılması doğru değildir.
Araç iki ayrı alan grubu kullanır: “% sınırına tabi emsal harici alan” seçilen oranla matematiksel olarak karşılaştırılır. “% sınırı dışı olduğu varsayılan alan” ise yalnızca toplam proje alanında gösterilir; aracın bu sınıflandırmayı mevzuata uygun kabul ettiği anlamına gelmez.
1 Temmuz 2026 tarihli değişikliklerle emsal harici alanların kapsamına ilişkin bazı hükümler yeniden düzenlenmiş ve uygulama birliğini güçlendirmeye yönelik açıklıklar getirilmiştir. Bu nedenle eski kontrol listeleri yerine güncel yönetmelik metni, imar planı notları ve ilgili idarenin uygulaması esas alınmalıdır.
Emsal Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
- Hesap profilini seçin: PAİY temel profili %30 oranını sabit kullanır. Özel plan notu profilinde oranı değiştirebilirsiniz.
- Parsel alanını oluşturun: Brüt alan ve kesintiyi girin veya net imar parselini doğrudan yazın.
- KAKS ve TAKS değerlerini girin: İmar durumunda katsayı yerine doğrudan azami alan verilmişse ilgili doğrudan alan kutusunu kullanın.
- Proje kullanımını yazın: Emsale esas alan, taban alanı ve iki emsal harici alan grubunu ayrı girin.
- Kat senaryosunu kurun: Blok ve kat sayısı ile ortalama emsale esas kat alanını girerek senaryo toplamını kontrol edin.
- Geometrik zarfı değerlendirin: Dikdörtgen parsellerde cephe, derinlik ve bahçe mesafeleriyle yaklaşık yerleşebilir alanı hesaplayın.
Örnek Emsal Hesabı
Brüt parsel alanı 1.000 m², kesinti alanı 50 m² ise net imar parseli 950 m² olur. KAKS 1,50 olduğunda azami emsale esas alan 1.425 m²; TAKS 0,30 olduğunda azami taban alanı 285 m² hesaplanır.
Projede 1.350 m² emsale esas alan kullanılıyorsa 75 m² emsal hakkı kalır. 260 m² taban alanı kullanıldığında TAKS yönünden 25 m² alan kalır. %30’a tabi emsal harici alan sınırı 1.425 × %30 = 427,50 m²’dir. Bu grupta 400 m² kullanılması hâlinde 27,50 m² sınır kalır.
Projenin ihtiyaç duyduğu gerçek katsayılar da ters hesapla bulunur: 1.350 ÷ 950 = 1,421 gerekli KAKS; 260 ÷ 950 = 0,274 gerekli TAKS. Bu değerler, önerilen projenin imar hakkını ne ölçüde kullandığını hızlı biçimde gösterir.
Sonuçlar Nasıl Okunur?
| Sonuç | Ne gösterir? | Dikkat edilmesi gereken |
|---|---|---|
| Azami emsal alanı | Net parsel ve KAKS’a göre emsale esas kapasite | Plan notu ve özel hükümler ayrıca kontrol edilir |
| Azami taban alanı | TAKS’a göre katsayısal taban sınırı | Çekme mesafesi zarfı daha küçük olabilir |
| Etkin taban sınırı | TAKS ile geometrik zarfın daha sınırlayıcı olanı | Düzensiz parsellerde yalnızca yaklaşık sonuçtur |
| Kalan emsal | Azami emsalden proje emsal alanının çıkarılması | Negatif değer aşımı gösterir |
| Gerekli KAKS | Proje emsal alanının net parsele oranı | İmar durumundaki KAKS ile karşılaştırılır |
| Teorik kat sayısı | Azami emsalin proje taban alanına bölünmesi | Yükseklik veya kat hakkı değildir; yalnızca alan senaryosudur |
Emsal Hesabında Sık Yapılan Hatalar
- Tapu alanını doğrudan kullanıp net imar parseli oluşumunu kontrol etmemek.
- KAKS ile TAKS’ı aynı kavram gibi değerlendirmek.
- Toplam inşaat alanını emsale esas alanla eşitlemek.
- Bütün emsal harici alanları otomatik olarak %30 hesabına eklemek veya tamamını bu sınırın dışında kabul etmek.
- TAKS müsait olduğu hâlde çekme mesafeleri nedeniyle yapının parsele sığmayabileceğini gözden kaçırmak.
- Teorik kat sayısını imar planındaki kat veya yükseklik hakkı olarak yorumlamak.
- Yerel plan notlarını, özel amaçlı alan hükümlerini ve idare görüşünü hesaba katmamak.
Mimari kararların proje paftalarına aktarılması için mimari proje çizimi rehberini, hizmet kapsamı ve bütçe değerlendirmesi için mimari proje fiyatları yazısını, sayısal koordinasyon süreci için BIM nedir? içeriğini inceleyebilirsiniz.
Emsal Hesaplama Hakkında Sık Sorulan Sorular
Emsal hesaplama formülü nedir?
Azami emsale esas alan, net imar parseli alanının KAKS ile çarpılmasıyla hesaplanır. Örneğin 1.000 m² net parsel ve 1,50 KAKS için sonuç 1.500 m²’dir.
KAKS ile emsal aynı şey midir?
Uygulamada emsal ve KAKS çoğunlukla aynı oranı ifade etmek için kullanılır. KAKS, emsale esas kat alanları toplamının imar parseli alanına oranıdır.
TAKS nasıl hesaplanır?
Azami taban alanı, net imar parselinin TAKS ile çarpılmasıyla bulunur. Ancak çekme mesafeleri veya parsel şekli daha küçük bir yerleşim alanı oluşturabilir.
%30 emsal harici alan ne üzerinden hesaplanır?
Seçilen temel profilde sınır, azami emsale esas alanın %30’u üzerinden hesaplanır. Hangi alanların bu sınıra tabi olduğu güncel yönetmelik ve plan notlarına göre ayrıca belirlenmelidir.
Emsal harici alanlar toplam inşaat alanına eklenebilir mi?
Projede gerçekten emsal harici sayılabilen alanlar toplam yapı alanını artırabilir; ancak her alanın kullanım biçimi, ölçüsü ve ilgili mevzuat hükmü ayrı doğrulanmalıdır.
TAKS verilmemişse araç ne yapar?
Araç kendiliğinden varsayımsal TAKS oluşturmaz. Doğrudan azami taban alanı girebilir veya dikdörtgen parsel çekme zarfını yalnızca geometrik bir ön sınır olarak kullanabilirsiniz.
Teorik kat sayısı imar hakkını gösterir mi?
Hayır. Teorik kat sayısı, azami emsal alanının girilen taban alanına bölünmesidir. Plan kat adedi, bina yüksekliği, kat yükseklikleri ve özel hükümler ayrıca değerlendirilir.
Bu araç ruhsat hesabı yerine geçer mi?
Hayır. Araç ön hesaplama ve proje senaryosu desteği sağlar. Kesin değerlendirme güncel imar durumu, plan notları, yerel idare görüşü ve proje müellifi tarafından yapılmalıdır.
Mevzuat ve Güncellik Notu
Araçtaki PAİY temel profili, emsal ve taban alanı hesabının matematiksel çerçevesini ve %30 sınırlı alan kontrolünü kolaylaştırır. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği 1 Temmuz 2026 tarihinde emsal ve TAKS uygulamalarını da etkileyen değişikliklerle güncellenmiştir. Güncel uygulamada resmî yönetmelik metni, imar planı ve ilgili idare kararı esas alınmalıdır.
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı — 1 Temmuz 2026 değişiklik özeti
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği — mevzuat metni
İlgili Mimarlık İçerikleri
Mimari Proje ve İmar Analizi Desteğine mi İhtiyacınız Var?
Ön proje, uygulama projesi ve sayısal proje koordinasyonu hizmetleri için bizimle iletişime geçin.